A do të ishte jeta jote ndryshe nëse do të ishe rritur në një vend tjetër? Kjo është një pyetje që prej kohësh ka intriguar studiuesit, filozofët dhe psikologët, ndërsa sot po merr gjithnjë e më shumë përgjigje nga kërkimet shkencore.

Një numër në rritje studimesh në fushën e psikologjisë dhe shkencave sociale synojnë të sqarojnë se sa ndikim kanë gjenet dhe sa ndikon mjedisi në formësimin e identitetit tonë. Studiuesit theksojnë se ADN-ja është unike për çdo individ dhe nuk ndryshon në varësi të vendit ku jetojmë. Megjithatë, vetëm gjenetika nuk mjafton për të shpjeguar se kush jemi.

Përvojat e jetës, kultura dhe shoqëria në të cilën rritemi luajnë një rol thelbësor në mënyrën se si mendojmë, ndjejmë dhe sillemi. Një analizë e gjerë e studimeve mbi binjakët, që përfshiu miliona persona, arriti në përfundimin se gjenetika shpjegon mesatarisht rreth 50 për qind të dallimeve mes njerëzve, ndërsa pjesa tjetër lidhet me mjedisin dhe përvojat personale.

Sipas psikologëve ndërkulturorë, kultura ndikon drejtpërdrejt në mënyrën se si individët e përkufizojnë veten dhe botën përreth. Në shoqëritë perëndimore, njerëzit priren të identifikohen përmes tipareve personale, si karakteri, arritjet apo aftësitë individuale.

Studimet tregojnë gjithashtu se mënyra e të menduarit dhe e perceptimit ndryshon ndjeshëm nga një kulturë në tjetrën. Disa shoqëri përqendrohen më shumë te individi, ndërsa të tjera te konteksti, grupi dhe marrëdhëniet shoqërore. Edhe bindja ndaj autoritetit, mënyra e komunikimit, si dhe niveli i ekstrovertizmit apo introvertizmit, mund të ndikohen nga vendi ku rritemi.

Shkencëtarët besojnë se këto dallime lidhen me mënyrën se si përvojat e përditshme formësojnë trurin me kalimin e kohës. Rrugët nervore forcohen përmes përsëritjes së sjelljeve dhe situatave, duke ndikuar gradualisht në personalitetin dhe sjelljen tonë.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se nuk ekziston një përgjigje e vetme apo përfundimtare. Identiteti njerëzor është rezultat i një kombinimi kompleks mes natyrës dhe edukimit. Gjenet krijojnë bazën, ndërsa mjedisi përcakton se si këto tipare shfaqen dhe zhvillohen.

Edhe filozofët janë përpjekur t’i japin përgjigje kësaj dileme. Disa mendojnë se njeriu mbetet thelbësisht i njëjtë, pavarësisht rrethanave, ndërsa të tjerë besojnë se identiteti formësohet vazhdimisht nga shoqëria dhe përvoja jetësore.

Në fund, shumica e studiuesve bien dakord për një gjë: vendi ku rritemi nuk është i vetmi faktor që na përcakton, por ai luan një rol të rëndësishëm në mënyrën se si bëhemi ata që jemi.