Në një kohë kur tregu i pasurive të paluajtshme po vlon nga çmimet stratosferike, të dhënat e fundit të Bankës së Shqipërisë dëshmojnë se qytetarët dhe bizneset po zhyten gjithmonë e më thellë në borxh. Portofoli i kredisë afatgjatë ka arritur nivelet më të larta historike, duke treguar se ekonomia shqiptare po mbahet “me flluska” financimi që do të peshojnë mbi supet e shqiptarëve për dekadat e ardhshme.

Deri në fund të nëntorit 2025, pesha e kredisë me maturim mbi pesë vjet arriti në 64.3% të totalit të kredisë në vend. Kjo rritje galopante ka kulmuar në tetor të këtij viti, ku borxhi afatgjatë përbënte mbi 65% të të gjithë portofolit bankar.

Në vlerë monetare, portofoli i kredive afatgjata ka kapur shifrën e 586.4 miliardë lekëve. Kjo përfaqëson një rritje prej 16.5% brenda një viti, një ritëm ky që tregon se bankat po “shiten” masivisht drejt investimeve në tulla dhe llaç, duke lënë pas sektorët e tjerë të ekonomisë.

Mekanizmi kryesor që po e shtyn këtë zhytje në borxh është kredia për banesa. Shqiptarët, të gjendur përballë pamundësisë për të blerë shtëpi me kursime, i janë drejtuar masivisht bankave:

Kredia për banesa nga individët: Ka arritur në 240.3 miliardë lekë (gati 2.5 miliardë euro).
Rritja vjetore: Një rritje prej 18%, e nxitur nga oferta agresive e bankave dhe cikli i ri i çmimeve të pasurive të paluajtshme.
Pesha në ekonomi: Ky produkt tashmë përbën më shumë se 27% të gjithë kredisë për ekonominë.
As bizneset nuk mbeten pas, me një borxh prej 205.3 miliardë lekësh të investuar në pasuri të paluajtshme, duke konfirmuar se i gjithë kapitali i vendit po “kyçet” në mure.

Ndonëse bankat e shohin këtë si një “ndarje të mirë të riskut”, rritja e shpejtë e këtij borxhi ka alarmuar Bankën e Shqipërisë. Fakti që qytetarët po lidhen pas bankës për 20 apo 30 vite ka detyruar rregullatorin të ndërhyjë.

Që prej korrikut 2025, kanë hyrë në fuqi masat tavan që tentojnë të ngadalësojnë këtë maratonë huadhënieje. Janë vendosur kufizime të rrepta për raportin e kredisë ndaj vlerës së pronës dhe raportin e shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave. Kjo ndërhyrje vjen si një përpjekje e fundit për të parandaluar një kolaps të mundshëm, në një kohë kur familjet shqiptare po e shohin veten me më pak të ardhura të disponueshme dhe me një detyrim bankar që nuk mbaron kurrë.

Përfundimi është i qartë: Shqipëria po ndërton mbi borxh. Ndërsa bankat raportojnë fitime dhe portofoli rritet, pesha e kësaj rritjeje do të bjerë mbi brezat që do të duhet të paguajnë këto 6.4 miliardë euro deri në qindarkën e fundit.