Lëkura e njeriut tregon historinë e jetës sonë — çdo njollë, shenjë apo rrudhë është rezultat i viteve të ekspozimit ndaj diellit. Por ndonjëherë, poshtë këtyre ndryshimeve të zakonshme, mund të fshihet diçka më serioze. Një njollë e thatë, një zonë e ashpër që nuk largohet, ose një lëkurë që duket si me letër zmerile mund të jetë shenja e parë e dëmtimit nga rrezet ultraviolet.

Këto ndryshime quhen keratoza aktinike dhe janë ndër lezionet më të zakonshme para-kancerogjene në botë. Ato zhvillohen ngadalë, pa dhimbje dhe shpesh kalojnë pa u vënë re, por në disa raste mund të shndërrohen në kancer të lëkurës, veçanërisht në karcinomën e qelizave skuamoze.

Çfarë i shkakton?

Dielli është jetik për jetën, por rrezet UV dëmtojnë ADN-në e qelizave të lëkurës. Me kalimin e viteve, ky dëmtim grumbullohet dhe disa qeliza fillojnë të rriten në mënyrë jonormale, duke krijuar këto njolla të rrezikshme.

Ku shfaqen më shpesh?
Fytyra dhe skalpi (sidomos te personat pa flokë)
Duart dhe parakrahët
Qafa dhe veshët
Buzët e poshtme te personat që punojnë shumë në diell
Si duken?
Njolla të ashpra, si letër zmerile
Ngjyrë rozë, e kuqe ose kafe
Mund të kruhen, djegin ose të bëhen me kore
Nuk largohen me kremra të zakonshëm

Edhe pse shpesh duken të padëmshme, rreth 10% e tyre mund të zhvillohen në kancer nëse nuk trajtohen.

Kush është më i rrezikuar?
Personat mbi 50 vjeç
Ata me lëkurë të çelët
Punëtorët që qëndrojnë shumë në diell
Personat me sistem imunitar të dobësuar
Shenjat që nuk duhen injoruar
Njolla që nuk shërohet për javë apo muaj
Sipërfaqe e ashpër që kthehet vazhdimisht
Lezione që gjakosen ose formojnë kore
Ndryshime të reja në lëkurë në zonat me diell
Trajtimi

Lajmi i mirë është se keratoza aktinike trajtohet lehtë nëse zbulohet herët. Dermatologët përdorin metoda si ngrirja e lezioneve, kremra medicinale ose terapi me dritë. Në fazat e hershme, trajtimi është shumë efektiv.

Parandalimi
Krem mbrojtës SPF 30+ çdo ditë
Veshje mbrojtëse dhe kapelë
Shmangie e diellit në orët 10:00–16:00
Kontroll i rregullt i lëkurës